Kısa cevap: Black Friday site hazırlığı yedi işten oluşur: gerçek sepet ve ödeme akışını kapsayan yük testi, statik dosyalar için önbellek ve CDN, ikinci bir ödeme yolu, hızlandırılmış stok senkronu, kampanya sayfası için hız bütçesi, 20 Kasım'da kod dondurma ve çökme anı için yazılı iletişim planı. Amaç trafiği büyütmek değil, reklamın getirdiği ziyaretçinin ödeme adımında kaybolmasını önlemektir.
Black Friday öncesi site altyapısında hangi işler yapılmalı?
Site altyapısı hazırlığı yedi işe iner: yük testi, önbellek ve CDN, ödeme yedekleme, stok senkronu, kampanya sayfası hızı, kod dondurma ve çökme anı planı. Reklam bütçesi ne kadar iyi dağıtılırsa dağıtılsın, ödeme adımı yanıt vermeyen bir site o bütçeyi boşa harcatır. Bütçeyi ve takvimi Efsane Kasım ve Black Friday 2026 hazırlık planında işledik. Bu yazı yalnızca teknik taraftır.
Black Friday, Türkiye'de Efsane Cuma ve Muhteşem Cuma adlarıyla da anılır, Efsane Kasım ve Muhteşem Kasım ise ayın tamamını kapsar. Altyapı açısından iki gün öne çıkar. 11 Kasım'daki 11.11 ilk zirvedir ve sisteminizin ilk gerçek sınavıdır, 27 Kasım ise asıl tepe noktasıdır. 11.11'de gördüğünüz darboğazı 27 Kasım'a kadar kapatmak için 12-19 Kasım aralığını ayırın.
| Tarih | İş | Çıktı |
|---|---|---|
| 29 Ekim-4 Kasım | Yük testi senaryosunun yazılması ve ilk koşu | Darboğaz listesi, sahibi ve tarihiyle |
| 5-9 Kasım | Önbellek, CDN ve ödeme yedekleme düzeltmeleri | Düzeltilmiş ortam ve test siparişi |
| 10 Kasım | 11.11 için kod dondurma | Yazılı dondurma duyurusu |
| 11 Kasım | Canlı izleme | Saatlik hata ve ödeme tamamlanma notu |
| 12-19 Kasım | 11.11 bulgularının kapatılması ve ikinci yük testi | Güncel darboğaz listesi |
| 20 Kasım | Black Friday için kod dondurma | Yazılı dondurma duyurusu |
| 27-30 Kasım | Canlı izleme ve çökme planının hazır tutulması | Olay kaydı |
| 1 Aralık | Dondurmanın kalkması | Geri alma ve temizlik listesi |
Site yük testi nasıl yapılır?
Yük testi, sitenizin belirli sayıda eş zamanlı kullanıcı altında yanıt vermeye devam edip etmediğini önceden ölçmek demektir. Ana sayfayı değil gerçek müşteri yolculuğunu test edin: kampanya sayfası, ürün sayfası, sepete ekleme, ödeme adımı ve sipariş onayı. Ana sayfa önbellekten gelebilir, sepet ve ödeme adımı ise her kullanıcı için sunucuda işlem gerektirir. Asıl yük orada oluşur.
Hedef trafiği tahmin ederken geçen yılın zirve saatini, 11.11 sonuçlarınızı ve planladığınız reklam bütçesinin getireceği ek ziyaretçiyi birlikte düşünün. Test hedefini bu tahminin üstünde belirleyin ve yükü bir anda değil kademeli artırın. Testi canlı sistemin kopyasında yapın, canlı siteye yük bindirmeyin. Hata oranı, yanıt süresi ve ödeme adımının tamamlanma oranını ayrı izleyin. Testten çıkan her darboğazı sahibi ve tarihiyle listeleyin.
Test bir kez yapılıp bırakılmaz. 11.11 gerçek trafik verisi verdiği için ikinci koşuyu 12-19 Kasım arasında bu veriyle yapın.
Önbellek ve CDN Black Friday'de neyi çözer?
Önbellek ve CDN, aynı dosyayı her ziyaretçi için sunucuda yeniden üretmek yerine hazır kopyadan sunarak sunucu yükünü azaltır. web.dev'in CDN rehberine göre görsel, video ve sürümlü kütüphane gibi statik içerik uzun süreli önbelleğe alınabilir. Bir CDN'in kaynağı önbelleğe alabilmesi için genellikle Cache-Control: max-age, Cache-Control: s-maxage ya da Expires başlıklarından en az birinin ayarlanmış olması gerekir.
Sepet, ödeme ve hesap sayfaları kişiye özeldir. web.dev'e göre kişiye özel yanıtlar için Cache-Control: private kullanılır ve ara önbellekler bu yanıtı saklamaz. Yanlış yapılandırılmış bir CDN'in bir kullanıcıya başkasının sepetini göstermesi yük sorunundan daha pahalıdır. Bu yüzden kuralı gerçek test siparişiyle doğrulayın.
Kampanya fiyatı ve stok gibi sık değişen içerikte önbellek süresini kısa tutun ya da güncelleme anında önbelleği temizleyin. web.dev, tahmin edilemeyen sıklıkta değişen içerik için uzun süre önbellekleyip içerik güncellendiğinde temizleme yaklaşımını bir seçenek olarak gösteriyor. Hız tarafındaki diğer adımlar için site hızı ve Core Web Vitals rehberine bakın.
Ödeme altyapısı için hangi yedekler hazırlanmalı?
Ödeme altyapısı için üç yedek hazırlanmalıdır: ikinci bir ödeme yolu, 3D Secure akışının test edilmesi ve ödeme sağlayıcısıyla zirve günü iletişim kanalı. Reklam müşteriyi getirir, ödeme adımı ise gelirin gerçekleştiği tek yerdir. Tek bir sağlayıcıya bağlı olmak o noktayı tek hata noktası yapar.
İkinci sanal POS ya da ikinci ödeme sağlayıcısı, birincisi hata verdiğinde siparişin kaybolmaması için vardır. Yönlendirmenin otomatik mi elle mi çalışacağını, her iki yolda taksit seçeneklerinin aynı olup olmadığını ve komisyon farkını önceden netleştirin. Geçişi ödeme sağlayıcınızla birlikte, canlıya çıkmadan önce test siparişiyle deneyin.
EMVCo'ya göre 3D Secure, çevrimiçi kart ödemelerinde kart sahibinin doğrulanması için kullanılan bir protokoldür ve riskli işlemlerde kartı veren kurum ek doğrulama isteyebilir. Bu adım sizin kontrolünüz dışındadır, müşteri burada kaybolursa ödeme tamamlanmaz. Test siparişlerini farklı bankaların kartlarıyla ve mobilde deneyin, doğrulama kodunun gecikmesi gibi durumlarda müşteriye ne gösterildiğini kontrol edin. Ödeme formunun sadeliği için sepet terk etme oranını düşürme rehberindeki adımları uygulayın.
Stok senkronu ve aşırı satış nasıl önlenir?
Aşırı satış, elinizde olmayan ürünü satmak demektir ve çoğu zaman site, pazaryeri ve stok sistemi arasındaki senkron gecikmesinden doğar. Zirve günü siparişler saniyeler içinde geldiği için gecikme kısa olsa bile birden fazla kanalda aynı son ürün satılabilir.
Üç önlem işe yarar. Birincisi, her kanala stoğun tamamını açmayın, bir bölümünü güvenlik payı olarak ayırın. İkincisi, senkron aralığını zirve günü için kısaltın ve gecikmeyi izleyin. Üçüncüsü, stok sıfırlanınca ürünün sitede ve reklam beslemesinde otomatik kapanmasını test edin. Pazaryeri ile kendi site arasındaki kanal dağılımı için pazaryeri mi kendi site mi yazısına bakın.
Aşırı satış olursa müşteriye en erken sürede, sebebi ve seçenekleriyle yazın. Sessizce iptal etmek yorum ve itiraz getirir. İptal ve bilgilendirme metnini önceden hazırlayın.
Kampanya sayfası hızı hangi eşiklerle ölçülür?
Kampanya sayfası hızı Google'ın Core Web Vitals eşikleriyle ölçülür: LCP 2,5 saniyenin, INP 200 milisaniyenin, CLS 0,1'in altında olmalıdır. Ölçüm sayfa yüklemelerinin 75. yüzdelik diliminde ve mobil ile masaüstü ayrı yapılır.
Kampanya sayfası Kasım'da sitenin en çok reklam trafiği alan sayfasıdır, bu yüzden hız bütçesini ona özel koyun. Sayfaya optimize edilmemiş yüksek çözünürlüklü görsel, ağır video ve çok sayıda üçüncü taraf betik koymayın. Sayacı ve kampanya bandını sayfa yüklendikten sonra yerleştirip içeriğin kaymasına yol açmayın. Dondurma öncesi son ölçümü gerçek bir mobil cihazda yapın.
Kod dondurma tarihi ne zaman olmalı?
Kod dondurma (code freeze), belirli bir tarihten sonra canlı sisteme yeni özellik ve değişiklik yüklemeyi durdurmak demektir. Black Friday için dondurma tarihini 20 Kasım Cuma akşamı olarak belirlemek, 27 Kasım'a bir haftalık güvenlik payı bırakır. 11.11 için aynı mantıkla 10 Kasım kullanılabilir.
Dondurma sırasında yalnızca kritik hata düzeltmeleri geçer ve her biri için onaylayan kişi, geri alma planı ve test kaydı bulunur. Kampanya fiyatı, stok ve metin güncellemeleri gibi içerik işleri dondurmanın dışında kalır ama sade bir kurala bağlanır: yönetim panelinden yapılır, kod gerektirmez. Dondurmayı ekibe yazılı duyurun ve 1 Aralık'ta kaldırın.
Site çökerse ne yapılmalı?
Site çöktüğünde ilk dakikalarda yapılacaklar önceden yazılı olmalıdır, çünkü kriz anında karar vermek vakit kaybettirir. Reklamlar site kapalıyken çalışmaya devam ederse bütçe boşa gider. Bu yüzden planın ilk maddesi reklamları kimin, hangi belirtide duraklatacağıdır.
Çökme sırasında dönen sayfanın durum kodu da önemlidir. Google'ın belgesine göre siteyi 1-2 günlüğüne kapatmanız gerekirse bilgilendirme sayfasını 503 durum koduyla döndürmeniz ve Retry-After başlığıyla tekrar deneme zamanını belirtmeniz önerilir. Google 503 ve 429 yanıtlarını sunucu hatası sayar ve taramayı yavaşlatır. Dizindeki URL'ler bir süre korunur ama hata sürerse eninde sonunda dizinden düşer, bu yüzden kesintiyi kısa tutun. Reklam tarafındaki ölçüm sorunları için Google Ads ve Meta kampanya ayarları yazısındaki veri hariç tutma bölümüne bakın.
Çökme planı en az şu beş soruyu yazılı yanıtlamalıdır:
- Sorumlu: olayı yöneten kişi ve yedeği belli mi?
- Karar: reklamları duraklatma kararını kim, hangi belirtide veriyor?
- Müşteri iletişimi: bakım sayfası, sosyal medya ve müşteri hizmetleri için hazır metin var mı?
- Dış kişiler: ödeme sağlayıcının ve barındırma firmasının acil iletişim bilgileri elinizde mi?
- Geri dönüş: sorun çözülünce reklamları açma ve yarıda kalan sepetlere hatırlatma gönderme planı var mı?
Zirve gününde hangi göstergeler izlenmeli?
Zirve gününde altı göstergeyi aynı ekranda izleyin: dakikadaki sipariş sayısı, ödeme adımı tamamlanma oranı, sunucu yanıt süresi, hata oranı, stok senkron gecikmesi ve reklam harcamasının sipariş akışına oranı. Birinin bozulması diğerlerinden önce haber verir. Eşikleri önceden yazın, örneğin ödeme tamamlanma oranı normal günün altına indiğinde kim kimi arayacak. Ölçüm etiketlerinin doğru çalıştığını test siparişiyle doğrulayın, aksi halde panelde sipariş görünmeyen bir kampanyayı yanlışlıkla durdurabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Black Friday öncesi site yük testi ne zaman yapılmalı?
İlk koşuyu 11.11'den önce, ikinci koşuyu 11.11 verisiyle 12-19 Kasım arasında yapın. Ana sayfayı değil kampanya sayfası, sepet ve ödeme adımını içeren gerçek müşteri yolculuğunu test edin, hedefi geçen yılın zirve saatinin üstünde belirleyin ve testi canlı sistemin kopyasında çalıştırın.
Kod dondurma ne zaman başlamalı?
Black Friday için 20 Kasım Cuma akşamı, 11.11 için 10 Kasım önerimizdir. Dondurma sırasında yalnızca kritik hata düzeltmeleri geçer, her biri için onay, geri alma planı ve test kaydı tutulur. Dondurmayı 1 Aralık'ta kaldırın.
Site çökerse hata sayfası hangi durum kodunu döndürmeli?
Kesinti geçiciyse 503 döndürülmelidir. Google'ın belgesine göre 1-2 günlük kesintide bilgilendirme sayfası 503 durum koduyla döndürülür ve Retry-After başlığıyla tekrar deneme zamanı belirtilebilir. Google 503 ve 429 yanıtlarını sunucu hatası sayar, hata sürerse dizindeki URL'ler eninde sonunda düşebilir.
CDN Black Friday'de sepet ve ödeme sayfalarını önbelleğe almalı mı?
Hayır. Sepet, ödeme ve hesap sayfaları kişiye özeldir ve Cache-Control: private ile ara önbelleklerin dışında tutulmalıdır. Önbelleğe alınacaklar görsel, CSS ve JavaScript gibi statik dosyalardır. Kuralı test siparişiyle doğrulayın.
İkinci ödeme yolu gerçekten gerekli mi?
Ödeme adımı gelirin gerçekleştiği tek yer olduğu için tek sağlayıcıya bağlı kalmak tek hata noktası yaratır. İkinci bir sanal POS ya da sağlayıcı, birincisi hata verdiğinde siparişin kaybolmasını önler. Geçişin otomatik mi elle mi olacağını, taksit seçeneklerini ve komisyon farkını canlıya çıkmadan önce netleştirin.
Aşırı satış nasıl önlenir?
Her kanala stoğun tamamını açmayın, bir bölümünü güvenlik payı olarak ayırın. Zirve günü için senkron aralığını kısaltın ve stok sıfırlanınca ürünün sitede ve reklam beslemesinde otomatik kapandığını test edin. Aşırı satış olursa müşteriye sebep ve seçeneklerle erken yazın.
İlgili yazılar
- Efsane Kasım ve Black Friday 2026 İçin E-Ticaret Hazırlık Planı
- Black Friday Haftasında Google Ads ve Meta Kampanya Ayarları
- Site hızı ve Core Web Vitals rehberi
- Sepet terk etme oranını düşürme rehberi
- Pazaryeri mi kendi site mi
- 11.11 Alışveriş Günü 2026: E-Ticaret İçin Hazırlık Rehberi
Sitenizin zirveye hazır olup olmadığını birlikte görelim. Ücretsiz Kasım Hazırlık Denetimi'nde site hızı ve Core Web Vitals ile sepet ve ödeme akışınız sekiz alanın içinde yer alıyor.
Ücretsiz denetim isteyin